• ul. Jana Kochanowskiego 18/9, 40-035 Katowice
  • 32 43 107 43
  • 792 837 932

Blog prawniczy - Talionis

Teoria zawładnięcia – czyli kiedy złodziej kradnie?

To czym jest kradzież wydaje się być oczywiste i jasne, jednak jak się okazuje, w prawie nic nie jest proste. I w tym przypadku od drobnych niuansów przebiegu wydarzeń zależeć może wymiar kary a nawet w ogóle przypisanie sprawstwa tego występku. Niepostrzeżenie też drobne wykroczenie dotyczące mienia o wartości kilku złotych zamienić się może w poważne przestępstwo zagrożone wieloletnim więzieniem, w tym w zbrodnię rozboju dokonanego np. z użyciem niebezpiecznego narzędzia lub broni palnej.

W polskim orzecznictwie sądowym i w doktrynie przyjęło się, że do kradzieży dochodzi w tym momencie, w którym sprawca faktycznie objął nad daną rzeczą władztwo, czyli mówiąc wprost - wtedy, gdy ją zabrał. Nie ważne, jak daleko z nią odszedł, czy zdołał ukryć skradzione mienie a może został zatrzymany przez sklepową ochronę tuż za kasami. O ile tylko przejął nad skradzionym przedmiotem pełną kontrolę, to znaczy, że kradzieży już dokonał. W Polsce obowiązuje więc tzw. teoria zawładnięcia. Zasada ta dotyczy nie tylko przypadku kradzieży zwykłej, ale i kradzieży z włamaniem czy rozboju.

 

Co w ogóle można ukraść?

Kradzieży podlegają wszelkie cudze przedmioty materialne (rzeczy ruchome), w tym gotówka w postaci banknotów i monet oraz inne dokumenty wartościowe, ale także energia (prąd, gaz). Co do zasady nie można ukraść nieruchomości, ale można ukraść jej elementy składowe, np. okna, rury lub poszczególne użyte do budowy ścian cegły. Oddzielnej kryminalizacji (lex specialis) poddano np. kradzież programu komputerowego czy dokumentu.

 

Kradzież – wykroczenie czy przestępstwo?

Kradzież jest w Polsce tzw. czynem przepołowionym, co oznacza, że w zależności od wartości zagarniętych przedmiotów może zostać zakwalifikowana jako niskiej szkodliwości wykroczenie (łagodnie karane), albo jako przestępstwo. Kluczowa pozostaje granica równowartości 1/4 wysokości najniższego wynagrodzenia, czyli w 2018 roku - 525 zł. Kodeks karny wprowadza szczególne przestępstwa kradzieży karty bankomatowej lub energii elektrycznej, które zawsze będą przestępstwami, bez względu na to, jakiej wartości energię skradziono (często jest to niemożliwe do ustalenia) czy ile pieniędzy znajduje się na rachunku bankowym przypisanym do karty lub jaka jest jej wartość materialna (wytworzenia i wykorzystanych na ten cel surowców). Wartość skradzionych rzeczy nie ma też znaczenia np. przy rozboju, kradzieży rozbójniczej lub włamaniu, wtedy nawet kradzież biletu autobusowego, połączona z użyciem przemocy, może skutkować karą 12 lat więzienia.

 

Kiedy następuje moment kradzieży?

Skutek przestępstwa lub wykroczenia kradzieży powstaje wtedy, gdy sprawca sięgnął po cudzą rzecz a następnie zagarnął ją w swoje władztwo. W tym momencie dochodzi do dokonania, czyli faktycznego popełnienia przestępstwa lub wykroczenia. To co złodziej zrobił potem nie ma już znaczenia – mógł z jakiegoś powodu nie zdążyć zrealizować zamiaru rozporządzenia mieniem (np. został złapany, zmienił zdanie i porzucił skradziony przedmiot, oddał go itp.), co nie należy już jednak do znamion kradzieży. Nie ma więc znaczenia stopień późniejszego utrwalenia władztwa nad rzeczą, a jedynie sam fakt dokonania, czyli zawładnięcia przedmiotem, co może trwać dosłownie sekundy i zakończyć się np. w wyniku konfrontacji z właścicielem rzeczy, policjantami lub pracownikami ochrony.

 

Czy brak zawładnięcia rzeczą wyklucza karę?

Nie. Jeśli złodziej spróbuje sięgnąć po cudzą rzecz, ale swojego celu nie osiągnie, to musi liczyć się z tym, że poniesie odpowiedzialność karną za formę stadialną usiłowania kradzieży. Kara za usiłowanie jest orzekana w granicach zagrożenia przewidzianego dla danego przestępstwa, czyli zbieżna z dokonaniem, choć w praktyce sądy zazwyczaj łagodniej traktują tych przestępców, którzy swojego celu nie zdołali zrealizować do końca.

 

Jeśli ktoś z Twoich bliskich lub Ty sam zostałeś niesłusznie oskarżony o dokonanie kradzieży albo zostałeś okradziony i potrzebujesz fachowej pomocy - NAPISZ DO NAS na adres e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

 

Kazimierz Turaliński

Kancelaria Talionis

Tel. 32 431 07 43
Fax 32 431 07 47
E-mail: biuro@kancelariatalionis.pl

Adres biura:
ul. Jana Kochanowskiego 18/9
(Plac Karola Miarki)
40-035 Katowice

Adres korespondencyjny i rejestrowy:
ul. Św. Jana 11/4
40-012 Katowice

Czym jest Talionis?

Prawo Talionu wywodzi się ze Starego Testamentu, jego uosobieniem pozostaje historycznie pojmowana sprawiedliwość wedle zasady: "oko za oko, ząb za ząb". Współcześnie rozumieć ją możemy jako oczekiwanie sprawiedliwej zapłaty za godziwie wykonaną pracę, czy też ukarania sprawcy wyrządzonej krzywdy (przestępstwa lub wykroczenia).