Każdego roku w Polsce dochodzi do kilku tysięcy samobójstw. Po przyjęciu przez organa ścigania wersji o braku udziału osób trzecich, postępowania w sprawie śmierci człowieka są umarzane bez dbałości o ustalenie prawdziwych przyczyn zgonu. Wersja o targnięciu samobójczym jest wygodna dla statystyki, dlatego wiele spraw od pierwszej chwili jest rutynowo prowadzonych z takim założeniem. Akta sprawy bywają bardzo skąpe, braki dowodowe są znaczne, co stawia pod znakiem zapytania przyjętą wersję śledczą. Nie przeprowadza się wielu czynności dowodowych poprzestając na tych potwierdzających pierwsze założenie. Rodziny nie dowiadują się, czy do śmierci przyczyniły się osoby trzecie, a jeśli tak to w jakim stopniu, często nie zostają ustalone okoliczności w których doszło do zdarzenia ani motywy które mogły kierować zmarłym.
Weryfikacja przyjętej wersji śledczej o samobójstwie niejednokrotnie wymaga przeprowadzenia wielopoziomowych czynności o charakterze analitycznym, kryminalistycznym, medycznym i psychologiczno-suicydologicznym. Zakres ten może obejmować:
- analizę prokuratorskich akt sprawy, z uwzględnieniem prawidłowości przeprowadzonych czynności procesowych, spójności zeznań świadków i innych zabezpieczonych dowodów oraz prawidłowego zastosowania techniki kryminalistycznej,
- analizę dokumentacji medycznej wraz z protokołem z sekcji zwłok, przeprowadzoną w formie opinii biegłego medycyny sądowej,
- wizję lokalną konfrontującą przyjętą przez prokuraturę wersję wydarzeń z uwarunkowaniami miejsca zdarzenia,
- analizę listu pożegnalnego pod kątem fałszu materialnego (podrobienie lub przerobienie dokumentu, jeśli to możliwe w danym przypadku również określenie czasu jego sporządzenia),
- analizę listu pożegnalnego pod kątem ingerencji w jego treść (poszukiwanie przesłanek wymuszenia sporządzenia listu pożegnalnego, w tym w grafizmie pisma odręcznego),
- analizę pominiętych przez organa ścigania dowodów i informacji na temat zmarłego,
- analizę zawartości elektroniki i innych nośników danych pozostawionych przez zmarłego (informatyka śledcza),
- opinię psychologiczno-suicydologiczną wskazującą na występujące tendencje samobójcze lub brak tendencji samobójczych u zmarłego,
- opinię kryminologiczną,
- inne ekspertyzy o charakterze kryminalistycznym lub medycznym,
- analizę innych danych zbliżających do prawdy na temat powodów i okoliczności śmierci człowieka.
Wielopoziomowa konfrontacja i weryfikacja danych prowadzić może do potwierdzenia lub zakwestionowania przyjętej wersji o targnięciu samobójczym, albo do wskazania braków dowodowych wraz z zalecanymi wnioskami dowodowymi zmierzającymi do ich uzupełnienia i ewentualnego wznowienia śledztwa. W przypadku stwierdzenia przesłanek udziału osób trzecich w zdarzeniu dotyczyć mogą one namowy lub pomocy w samobójstwie, sprowokowania takiego czynu wskutek wywierania presji psychicznej lub fizycznej (znęcania się, stalkingu, szantażowania, zastraszania, uwikłania w przestępstwo i związany z tym lęk przed odpowiedzialnością karną itp.) oraz maskowania zabójstwa pozorowanym samobójstwem. W przypadku braku śladów wskazujących na udział osób trzecich, analiza dostępnych danych ujawnić może nieznane dotąd motywy decyzji podjętej zmarłego, np. problemy zdrowotne, uczuciowe, finansowe lub inne ukrywane przed bliskimi powody.
